Üns ber!

Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.

Baş sahypa Makalalar Hyzmatdaşymyzyň pikirleri
( 11 Ses Berme )

"Dynç günleri hem işe çykmaly bolýan wagtymyz az däl.
Köçede naharlanmaly, şol ýerde günortanky
arakesmede dynç almaly, ýatmaly bolýar.
Hiç hili şert ýok.
Köçe süpürijileri maşyn kakýan wagtam bolýar.
Ýolbaşçylarymyzam bizi gul ýaly tutýarlar.
Paýyş sözler, kemsitmeler adaty ýagdaý".

Köçe süpüruji zenan

 
( 13 Ses Berme )

2016-yň tomsunda meniň goňşym öýlendi we gelni bilen bile ýaşap başladylar. Bir gün men gelniň sekide aglap oturanyna gabat geldim. Ondan näme bolanyny soramda ýoldaşynyň üstüne gygyrandygyny aýtdy. Soňra bolsa: "Men oňa durmuşa çykamda ol başgaçadyr öýdýädim. Emma, ol hem aýalyna islän wagty gygyryp, buýruk beribermeli diýip pikir edýän adaty erkekler ýaly ekeni" – diýdi.

Gelniň bu gürrüňlerini diňlemek maňa agyr degdi. Türkmenistanda köp erkekler aýallaryna garşy paýyş sözleri ulananlarynda, olara sögünenlerinde, olara garşy dil zorlugyna baş goşýandyklaryny bilmeýärler. Halk içinde "zorluk" diňe hereket bilen edilýän zat diýlip kabul edilýäni üçin dilden çykýan zorluga kän üns hem berilmeýär.

 
( 9 Ses Berme )

Ýurtlaryň her bir pudakdaky ösüşiniň düýbüni raýatlaryň ylym-bilim derejesi kesgitleýär. Oglan-gyzlara sowatly, okuwly bolmaga goldaw berilmegi bolsa jemgyýetdäki deňsizligiň derejesini kesgitleyär. Köplenç, ösmedik ýurtlarda oglanlaryň gyzlara garanyňda okuwa gitmekleri, ýokary bilim almaklary jemgyýet tarapyndan has köp goldanylýar. Gyzlaryň ýokary bilim almagy üçin döredilýän şertleriň ýagdaýy we jemgyýet tarapyndan gyzlara bellenilen ugurlar we hünärler gyzlaryň islän ugurlaryny erkinlik bilen saýlamaklaryna päsgelçilik berýar. Bu ýagdaý elbetde, ýurduň ykdysady ýagdaýyna öz tasirini ýetirýär. Makalamda gyz-oglanlaryň arasynda okuwda, bilim alma mümkinçilikleriň deňsizligini we munuň türkmen jemgyýetine we umumy ykdysadyýete tasiri hakynda belläp geçerin.

 
( 14 Ses Berme )

Şeýle ýagdaýy göz öňüne getiriň. Obadaky bir köçe. Her bir jaýyň daşynda zir-zibiller üçin goýlan gap bar. Olaryň içi zibilden doly. Bir ýaş gelin hemme zir-zibilini bir gaba atyp, ony otlaýar. Zäherli tüsse ýokary galyp, daş-töwerege ýaýraýar. Gahary gelen goňşular gykylyga başlaýarlar. Ynha-da kän garaşylan zir-zibil ýygnaýan ulag gelýär. Obanyň ýaşaýjylary:

– Biziň hem hapamyzy alaýyňda!

Bizi başga biri çagyrdy.

Siz hemmämiziňkini aýyrmaly! Bolmasa siz barada arz-şikaýat ederis!

Nirä aýtsaňyz şoňa aýdyň!

 
( 17 Ses Berme )

Siz ulularyň hataryna girensiňiz. Ýaşyňyzam ýa 20 ýa-da 30-dan geçiberendir. Özüňizi ynamly saýyp,  mähirli  hasaplaýansyňyz. Emma şeýle adamlar bardyr – hemmelere gaýtargy berýändirler, işde ýygnaklarda dagy olaryň bolşuny göz öňüne getirmek hem mümkin däldir. Eýsem durmuşda käbir adamlaryň  her bir ýagdaýda deňagramlylygy saklap ýaşaýandygyny, käbirleriniň bolsa özlerine laýyk ýeri tapyp bilmän, özlerini alyp baryşlary bilen töweregindäkileri irizýändigini nädip düşündirip bilersiňiz?

 
( 28 Ses Berme )

"Bir näsaglyk ýer taýýarlaň, gyzlar!" diýip, alňasap gelen bölüm müdiri şepagat uýalaryna buýruk berdi. Terapiýa bölüme getirlen 50 ýaş töweregindäki daýzany bölümiň lukmanlary we şepagat uýalary "myhmansöýerlik" bilen kabul etdiler. Ýerli-ýerden EKG barlagyny geçirip, barlag üçin gan alyp, barlaghana ugratdylar.

Ýaňy kärimiň başlangyç basgançaklaryndan ädip başlan, men hem bu zatlary özümçe geň gördüm. Sebäbimi? Men eýýäm bir aý bäri bu bölümde tejribe alma işimi geçip ýördüm. Lukmanlaryň aljyrap, jan edip näsaga seretmelerini bolsa birinji gezek görýärdim. Çünki, adatça bölüme gelýän näsagyň diňe bir lukman ýa-da şepagat uýasynyň ýeke özi ýerini taýýarlap, barlag üçin gan alyp, EKG barlagyndan geçirýän şepagat uýasyna garaşylýardy we barlaglardan wagty gijikdirilip geçirilýärdi.

 
( 21 Ses Berme )

Her birimiz üýşmeleňe elmydama gijä galyp gelýän ýa-da bir ýere gidiljek bolnanda elmydama garaşdyrýan adamlara duşup görendiris. Belki hem käbirimiz şeýle adamlaryň hatarynda görülýändiris. Bu ýagdaýdan köpler nägile bolsalar, köpler munuň bilen ylalaşyp ýaşaýarlar. Men bu makalamda wagtyň bahasy, halkymyzyň we daşary ýurtlylaryň wagta bolan garaýşy, punktuallygy hakynda birki meseläni gozgap geçesim gelýär.

Dünýädäki wagta bolan garaýyşlar

ABŞ, Germaniýa, Şwesariýa, Britaniýa (Anglosakson kökünden gelýän halklar), Niderlandiýa, Awstriýa we Skandinawiýa ýurtlarynda wagt iň bir gymmat hasaplanýan zatlaryň biridir. Bu döwletleriň ýörelgesine görä, eger-de wagt haýsydyr bir iş we hereket bilen doldurylmasa, onda onuň bisarpa tutuldygydyr. Duşuşyklara gijä galyp gelmek, beýleki adamlara goýulýan hormat-sylagyň pesdigini görkezýär. Şonuň üçin ähli işler we duşuşyklar öz kesgitlenilen wagtynda ýerine ýetirilmelidir.

 
( 121 Ses Berme )

Bu makalanyň adyny okap, eýýäm gürrüňiň näme barada, has dogrusy kimler barada boljagyny çak edýänsiňiz. Okyjylaryň ünsüni aýal-gyzlarymyzyň durmuşy we jemgyýetdäki orny bilen bagly meseleleriň özüne çekýänligi ap-aýdyň. Emma, türkmen jemgyýeti diňe aýal-gyzlardan ybarat däl. Türkmen ýigitleri hem onuň aýrylmaz bir bölegi. Eýsem olar barada gürrüň açman bolarmy? Geliň, şu ýerde aýal-gyzlar meselesini bir ýana aýryp, ýigitlerimiz barada gürrüň açalyň. Türkmen ýigitleri kimler? Olaryň gylyk-häsiýetleri nähili? Olary umumulaşdyryp bolarmy? Gyzlarymyzy kategoriýalara salýarlar welin, mümkin erkeklerem salyp bolar? Belki salmalydyrysam?

Döwrüň üýtgemegi bilen türkmen gyzlarynyň başdan geçirýän üýtgeşmelerini erkek-oglanlarymyz hem başdan geçirýärler. Gynansakda, sosial ulgamlarda, platformalarda gyzlarymyz ýiti tankytlanyp, oglanlara nobat gelende gaty bir kän pikir-garaýyşlar ýazylmaýar. Men, bu gün, bu ýagdaýy üýtgetmegi ýüregime düwdüm.

 
( 24 Ses Berme )

Birnäçe aý mundan öň, tomusda, daýzam agtygy bilen bize myhmançylyga geldiler. Kiçijik Baýram hemme çagalar ýaly bir ýerde oturyp bilenokdy. Men onuň üçin jäjekleri çykardym. Onuň bilen käbir oýunlary oýnadym. Birden Baýramyň gözleri meniň kitaplaryma düşdi. Ol baryp, iň uly we owadan reňkli kitaby aldy-da, menden ony okap bermegimi sorady. Men Nobel laureatlary bolan belli we meşhur alymlar hakynda okap başladym. Birnäçe wagtdan soň Baýram menden : "Näme üçin bularyň hemmesiniň ady Çarlz, Jon, Aleksandr? Name üçin aralarynda Baýram ýa-da meniň dostum ýaly Çary ýok?" – diýip sorady. Men bu soraga näme jogap berjegimi bilmedim. Dogrudan hem, name üçin dünyä belli adamlaryň arasynda Baýram ýa-da Çary ýok?

 
( 24 Ses Berme )

Maşgaladaky deňsizlik näme? Onuň nähili alamatlary bar? Näme üçin bu ýagdaý türkmen maşgalalarynda giňden ýaýran? Onuň geljegi nähili? Çynymy aýtsam, men bu barada tä bu mesele bilen ýüzbe-ýüz bolýançam känbir pikirlenmändim. Bu ýerde gürrüň jübütleriň ýaş tapawudynda ýa-da maddy ýagdaýynda däl-de, eýsem her bir är-aýalyň maşgaladaky özbaşdak şahsy ösüşinde. Meniň gürrüňdeşligimiň esasy mazmunynyň är-aýalyň arasynda söýgiň ýitmegi ýa-da maşgaladaky işleriň bölünşigine gönükdirilen bolman, olaryň tapawutly ruhy ösüşleri barada boljakdygyny belläsim gelýär.

Nikada kim ösmeli? Erkekmi ýa-da aýal?