Üns ber!

Biziň saýtymyzyň esasy maksady Siziň saglyk babatdaky gözýetimiňizi giňeltmekdir. Şonuň üçin-de, saýtyň sahypalarynda berilýän maglumatlaryň esasynda öz-özüňi bejermek maslahat berilmeýär. Öz-özüňi bejermeklik düýpli kynçylyklara uçradyp, janyňyza howp salmagy ähtimal. Lukmanlar saýtyň üsti bilen size bejeriş berip bilenoklar. Lukmanlaryň jogaplary, makalalar, jemgyýetçiligiň teswirleri diňe maslahat hökmünde kabul edilmeli.

Baş sahypa Makalalar Ruhy keseller
( 37 Ses Berme )

Ençeme wagtdan bäri men Internetde, esasan hem "V-kontakte" sosial ulgamynda, "Syndicate", "Top-People-of-Turkmenistan" we "Exclusive Turkmenistan" atly toparlarda türkmen ýaşlarynyň paýlaşýan suratlaryny görüp aňk-taňk bolýaryn. Meselem, gelin-gyzlar saçlaryny sary reňke boýap, dodaklaryny plastik hirurglaryň ýa-da makiýažyň kömegi bilen çişirip, ulaldyp, gözlerini çenden aşa gara sürmä boýap, uýat ýerlerini görkezýän köýnekleri geýip düşen suratlaryny Internetde paýlaşýarlar. Oglanlar bolsa, öz maşynlarynyň markasyny, gymmat köwüşlerini we sagatlaryny, nirelerde we nähili lezzet alýandyklaryny paýlaşýarlar. Bu suratlary görüp, "Adamlar näme üçin öz hususy durmuşlaryny Internet köpçüligine çykarýarlarka?!" diýenimi duýman galýaryn. Ýa-da bolmasa ýaşlarymyzyň özlerini tapawutly alyp baryşlary oňki gymmatlyklaryň çagşandygyny aňladyarmyka?! Eýsem özlerini haryt kimin alyp baryp, seksual pozalarda durup surata düşýän gelin-gyzlarymyz, öz maddy baýlyklaryny (maşyn, egin-eşik we ş. m.) güjeňläp surata düşýän ýigitlerimiz bu birtüýsli hereketlerinden bihabarmyka?!

 
( 23 Ses Berme )

Ruhy saglyk – bu diňe bir ruhy keselleriň bolmazlygyny aňlatman, eýsem adamyň öz mümkinçiliklerini görkezmäne, stres ýagdaýlary ýeňip geçmäge, öndürijilikli zähmet çekmäge we öz ýaşaýan jemgyýetiniň durmuşyna öz goşandyny goşmaga mümkinçilik berýän ruhy we sosial abadançylyk ýagdaýydyr.

Adam öz maşgalasynyň we çagalarynyň aladasyny edip, olary durmuşa gönükdirmäge, durmuşdan lezzet alyp ýaşamaga we garrylyk döwründe döräp biljek ruhy bozulmalaryň öňüni almaga mümkinçiligi gazanmak üçin ruhy saglyga bütin ömrüniň dowamynda üns bermelidir. Ruhy saglyk hem, edil beden saglygyny goramak üçin geçirilýän çärelere meňzeş aladalary talap edýändir.

 
( 23 Ses Berme )

10-njy sentýabr – özüňe kast etmä garşy göreşmegiň Halkara günidir.

Adam durmuşy şeýle köptaraply we dürli öwüşginli bolup, ol dürli ýagdaýlaryň täsiri bilen üýtgäp durýar. Biz okaýarys, işleýäris, belli bir işleri meýilleşdirýäris, halaýarys, dotlaşýarys, söhbetdeş bolýarys, ýalňyşýarys... Adamyň durmuşy edil gije-gündiz ýaly, ýagty, şatlykly, üstünlige beslenen günler bilen, "garaňky", arassa howa kimin gerek bolan umydyň, arzuwlaryň bizi wagtlaýyn taşlap giden pursatlaryndan "dokalan" bolýar. Durmuşymyzda ýüze çykan şol pursatda alaçsyzlyga, gaýgy-hasrata, umytsyzlyga ten bermän, "gamgynlylyk kölünden" çykmak üçin adam gaýratlylyga, ýardamlylyga, ýakyn adamlaryň kömegine juda mätäç bolýar.

 
( 28 Ses Berme )

Ömür adama bir gezek berilýär. Ony göwnejaý, hemme meýilleriňi amala aşyryp, uly abraý we kanagatlanma bilen ýaşap geçme her bir ynsana berlen uly peşgeş, şonuň bilen birlikde uly synag bolup durýar. Şol synagy biziň hemmämiz geçip bilýärismi?...

Hiç haçan gaýtalanyp bilme mümkinçiliksiz, öz-özüňe kast etme synanşyklary (suisid) köplenç adamyň lapykeç ýagdaýynda bolup geçýär.

SANLAR WE DELILLER

► Erkekler bilen deňeşdirlende, suisid synanşyklary aýallaryň arasynda üç esse ýygy duş gelýän bolsa-da, erkek adamlar tarapyndan özlerini öldürme dört esse köp syn edilýändir.

 
( 38 Ses Berme )

Her bir adamyň özüne mahsus bolan üýtgeşik içki dünýäsi bar. Alymlar birnäçe psihiki alamatlara görä adamlary toparlara-temperamentlere bölýärler. Gippokrat ilkinji bolup temperamentleriň esasy höküminde adamyň fiziki we psihiki aýratynlyklaryny öňe sürdi. Ol adamlaryň özüni alyp barşyndaky aýratynlyklary, olaryň bedeninde haýsy hem bolsa bir suwuklygyň köp mukdarda bolmaklygy bilen häsiýetlendirdi:

Holerik – şeýle adamlaryň gyzgyn ganly, emosional häsiýetli bolmagy, bedenlerinde "sary ödüň" agdyklyk etmegi bilen;

 
( 22 Ses Berme )

Her bir adam  bitewi jemgyýetiň aýrylmaz bir bölegidir. Ynsanlar şol jemgyýetde bir-birleri bilen hemişe sazlaşykly gatnaşykda bolmalydyr. Şeýle gatnaşyklar bolsa esasan dil, sözleýiş, umuman – gürrüňdeşlik arkaly amala aşyrylýar. Siziň her bir aýdýan sözüňiz, gepläniňizde edýän hereketleriňiz, bütin durkuňyz diňleýjä öz täsirini ýetirýär. Biz geplänimizde, haýsydyr bir psihologik täsir barada pikirlenmeýäris, emma adamlaryň arasynda aýdýan her bir sözümiz olara özboluşly täsir edýär. Bary-ýogy iki adamyň arasynda bolup geçýän söhbetdeşligiň hem psihologiýasy bolýandyr. Bu bir özboluşly kanun ýalydyr. Biz bolsa öz gezegimizde bu kanunlary berjaý etmelidiris.

 
( 17 Ses Berme )

Adamynyň günde ençeme kynçylyklary ýeňip geçýän, daşdan köp müňlerçe gelýän habarlary kabul edip seljermeli bolýan, okgunlylygy, tizligi, ýygjamlylygy talap edýän döwrümizde ruhy gamgynlylyk ýagdaýy (depressiýa ýa-da depressiw bozulmalar) has ýygy duş gelýändir.

Ruhy gamgynlylyk (depressiýa) – ruhy keseller toplumy bolup, keýpiň pesligi, durmuşa bolan höwesiň ýitmegi, öz-özüňe kast etme (suisidal) pikirleriň döremegi bilen häsiýetlendirilýär.

Depressiýanyň ýüze çykyş sebäpleri belli däldir. Psihiatrlaryň bellemegine görä, depressiýanyň döremegi adamynyň nerw ulgamynyň ýagdaýyna, onuň gylyk-häsiýetleriniň aýratynlygyna, daş-töweregine we dürli ýaşaýyş kynçylyklaryna garaýşy we ýeňip geçişine bagly bolup durýandyr.

 
( 14 Ses Berme )

Çagalykda, esasan hem çaganyň 3 ýaşyna çenli döwründe onuň ruhy taýdan ösüşiniň binýady tutulyp, gylyk-häsiýetler toplumynyň emele gelmegi we kebşirlenmegi bolup geçýändir.

Autizm keseliniň alamatlary hem çaganyň 3 ýaşyna çenli döwründe ýüze çykýandyr.

Çaga autizmi – beýniniň ösüşiniň bozulmalary netijesinde döräp, hemmetaraplaýyn sosial aragatnaşyklaryň, esasan hem gürrüňleşme ukybynyň ýetmezçiligi, gyzyklanmalaryň çäkliligi we şol bir hereketleri gaýtalap durma endiginiň döreýänligi bilen häsiýetlendirilýär.

Barlaglaryň görkezişi ýaly, autizmiň alamatlary her 1000 çaganyň 6-da duş gelip bilýär. Gyzjagazlara garanyňda, oglanjyklarda bu ýagdaý 4 esse ýygy duş gelýändir.

Autizm keseliniň sebäpleri beýniniň nerw öýjükleriniň geçirijilik ukybyna täsir edýän genler bilen baglanyşdyrylýar. Ýöne keseliň gelip çykmagynyň sebäpleri çylşyrymly bolup, onuň ýüze çykmagynda haýsy ýagdaýyň has täsir edýänligini bilip bolmaýar: gen toplumynyň özara arabaglanşygymy ýa-da  belli bir faktorlar sebäpli geniň häsiýetleriniň üýtgemegimi (gen mutasiýalary).

 
( 23 Ses Berme )

Biziň döwrümizde nerw dartgynlygy  her üç adamyň birinde duş gelýär. Şäheriň hysyrdyly durmuşy, ýollardaky dartgynlylyk, jemgyýetçilik ulagyndaky adamlaryň hyryn-dykynlygy, iş ýerimizdäki kynçylyklar, dem alýan howamyzyň hapalanmagy bularyň bary güýçli nerw dartgynlygynyň döremegine sebäp bolýar. Bu dartgynlykdan özbaşdak dynmak aňsat däldir. Ýöne bu ýagdaýa biperwaý garamakda bolýan däldir. Sebäbi tiz wagtda bu ýagdaý siziň daş keşbiňize, soňra bolsa saglygyňyza zeper ýetirmegi ahmal.

 
( 22 Ses Berme )

Stress — bu adam bedeniniň dartgynlylyk ýagdaýy. Ol daş-töwerekdäki ýaramaz täsirlerden (fiziki we ruhy şikesler, ölüm, ýakynlaryňdan jyda düşmek we ş.m)  goranmak üçin edilýän hereketleriň netijesinde ýüze çykýar. Stress ýagdaýyny dogry kesgitlemek we oňa garşy göreşmek üçin, ol baradaky ýalan toslamalary we hakykaty bilmelidir.

Aşakda giňden ýaýaran toslamalaryň 15-si berlendir. Her toslamanyň aşagynda bolsa olary ýalana çykarýan düşündirişler bar:

 

1-nji toslama:

Stress meniň saglyk ýagdaýyma zeper ýetirip bilmeýär, sebäbi ol meniň diňe aňymda bolýar.

Bu ýalan! Stress diňe bir ruhy ýagdaýa däl, eýsem bedeniň fiziologiki işlerine hem täsir edýändir. Stressiň netijesinde ýüze çykýan kesel adamyň saglygyna howp salýar. Muňa mysal hökmünde ýürek tutgaýlary, ýokary gan basyşy, immunodefisit, aşgazan we içege ýaralary ýaly keselleri getirmek bolýar.