Bellik

Saýtymyzyň baş sahypasynda orfografik ýalňyşlar bar bolsa, ýalňyşlary mouse kömegi bilen saýlap, Shift+Enter basyp, Administratora habar bermegiňizi Sizden haýyş edýäris.


Baş sahypa
Banner
( 2 Ses Berme )

Dogrum wagty dürli sebäplere görä ýüze çykýan dogrum ýollarynyň şikeslenmeleri dogrumdan soň aýalda biynjalyklylyk döredip, olaryň tikilmegi bolsa tikinlere seretmek düzgünini berjaý etmegi talap edýändir.

GÖRNÜŞLERI

Ýyrtylmalaryň döreýän ýerine baglylykda daşky (ýamyzda) we içki (jynshanada, ýatgynyň boýunjygynda) tikinleri tapawutlandyrýarlar. Olar dürli serişdelerden ýasalan sapaklar bilen dikeldilip, aýratyn idetme çärelerini talap edýär. Ol düzgünler barada her bir çaga dogran aýal habarly bolmalydyr.

 
( 12 Ses Berme )

Türkmençilikde örän köp zat masgaraçylyk hasaplanylýar. Utanç we günä duýgulary türkmenleriň kiçilikden gulaklaryna guýulýar. Meselem: kelte köýnek geýmek – masgaraçylyk, öýe göwreli gyz getirmek – bihaýalyk. Bu bolsa diňe bir gyz bilen oglan üçin däl-de, eýsem iki tarapyň bütin nebereleri üçin hem biabraýçylyk saýylýar.

Has beter masgaraçylyk we haram hasaplanylýan düşünje: öň başga birleri bilen jynsy gatnaşykda bolan gyz/oglan bilen toý etmeklikdir. Nikadan öňki seksual gatnaşyga (iki jynsda hem) garaňky garalýar. Şuny goňşy-golamlaryň bilmegi bolsa tutuş maşgalany il içinde abraýdan düşürip bilýär. Köp ene-atalar çagalarynyň ulalýandygyny we olara ulularyň bilmeli mowzuklary barada maslahatçynyň hem goldawyň gerekdigini gözden salýarlar. Seredip otursak, ene-atalaryň aglabasy üçin çagalarynyň kemala gelmesi iki etapdan düzülen – çagalyk we çagalyk. Şonluk bilen hem çagalaryny öyli-işikli edip, agtyga garaşmaga başlaýarlar. Çagalarynyň ýetginjekligi, ýigitligi öz-özleri başdan geçirýärler.

 
( 7 Ses Berme )

BMG-nyň 2014-nji ýylda beren hasabatyna görä, bu gün dünýä ilatynyň 54%-i şäherlerde ýaşaýar. Merkezi Aziýanyň 65.5 milliondan gowrak ilatynyň 43.8%-i şäher sebitlerinde ýaşaýarlar. UNDESA-ň çaklamasyna görä, 2050-nji ýyla çenli Merkezi Aziýanyň ilaty 80 milliondan geçip, onuň 55.2%-i şäherlerde ýaşar. Bu ösüşe, ýagny adamlaryň köpçülikleýin şäherlere ýa-da şäher sebitlerine göçmegine, ýaşamagyna we işlemegine urabanizasiýa diýilýär. Şäherler dürli ugurlar boýunça öz mümkinçilikleri bilen, galybersede şäheriň dolandyrylmagy üçin gerekli iş ýerlerini doldurmak üçin ilaty oba ýerlerden özüne çekýär. Adamlaryň şäherlere göçmekleri bolsa, goşmaça lukmançylyk hyzmatlaryna bolan talaplary, islegleri artdyrýar, arassaçylyk, sanitariýa bilen bagly meseleleriň ýuze çykmagyna sebäp bolýar. Bu bolsa öz gezeginde jemgyýetde saglyk bilen bagly kynçylyklary, ýaramaz ýagdaýlary döredýär.

 
( 16 Ses Berme )

Ýene-de diýdiler: "Ulalyp ýaşyň
Garaja gyl bilen basyrlar döşüň"
"Döşüňe bitýänçä şol gyl – diýdiler,
Günäňi geçerler, ogul!" diýdiler.
"Döşüňe bitensoň şol gyl – diýdiler,
Döşüňe mynasyp bolgun diýdiler".

Hawa, gyzlaryň gurjak, oglanlaryň bolsa aşyk oýnamasyny goýbolsun edýän ýetginjeklik döwri bilen tanyş dälimiz ýok bolsa gerek. Bütindünýä Saglygy Goraýyş Guramasynyň bellemegine göra, 10-19 ýaş aralygyndaky gyzlary we oglanlary ýetginjek diýip hasap etmek bolar. Adamyň durmuş basgançaklarynyň (çagalyk, ýetginjeklik, ýigitlik, garrylyk) her biriniň hem özüne ýetesi ruhy, fiziki we sosial hupbatlary bolýar. Ylaýtada, ýetginjeklik döwri iň agyr geçýäni diýlip hasaplanylýar. Çünki bu döwürde ynsan çagalykdan ymykly çykyp, jogapkärçiliklerden doly, şahyryň aýdyşy ýaly, ýalňyşlyklarynyň bagyşlanmasy bes edilip, her adiminiň derňeljek ululyk dünýäsine gadam basýar.

 
( 12 Ses Berme )

 
( 9 Ses Berme )

Gyş pasly biz dümew keseli bilen ýygy keselleýän bolsak, ýazyň gelmegi bilen allergiki täsirlilik artýar, ýaz we güýz pasyllary köp dowamly geçýän keseller (meselem, aşgazanyň baş keseli) beterläp, bejergini talap edýär.

Tomus pasly haýsy keseller duş gelýärkä?

IÇGEÇME

Içgeçmäniň esasy sebäpleri bolan bakteriýalardyr wiruslar iýmit önümlerine düşüp we özboluşly zäherleri bölüp çykaryp, içiň geçmegi we ýürek bulanma, gaýtarma ýaly alamatlary döredýärler.

 
( 13 Ses Berme )

Elektronika enjamlary çagalara peýda berip bilermi?

Gündelik durmuşymyzda eýeleýän ornuny ýyldyrym çaltlygynda mäkämleşdirip barýan tehnologiýa enjamlary, ylaýtada ýaş çagaly ene-atalary uly alada goýýar. Ýaş çagalaryň tehnologiýanyň gazananlaryny ulanmalaryna Amerikan Pediatorlar Akademiýasy (AAP) tarapyndan 90-njy ýyllarda goýlan çäklendirmesi, häzirki günlerimizde ene-atalaryň soraglaryny günsaýyn artdyrýar. AAP 2 ýaşdan kiçi çagalara telewizory, kompýuteri we akylly telefony hiç görkezmeli däldigi, 2 ýaşdan uly çagalara hem günde 2 sagatdan artyk ulanmaga rugsat bermeli däldigi dogrusynda maslahat berýär.

 
( 10 Ses Berme )

SSSR döwründe Merkezi Aziýa ýurtlary ekrançylyk işleriniň uly bölegini ýerine ýetirýän sebitdi. Gazagystanda, Özbegistanda, Türkmenistanda uly ekin meýdanlary bardy we olar Gyrgyzystanyň we Täjigistanyň daglarynyň başyndaky buzlaryň eremegininiň netijesinde we başga ýollar bilen Amyrderýanyň we Syrderýanyň suwlary bilen suwarylýardy. SSSR-yň dargamagy bilen, ösdürmek üçin ýokary mukdarda suw talap edýän gowaça, bugday we beýleki ekinleri suwarma, öndürme goňşy ýurtlaryň arasyndaky diplomatiki gatnaşyklaryň penjesine düşdi.

 
( 13 Ses Berme )

Gigroma – bogny gurşaýan bogun torbasynda, şikeslenmäniň täsiri bilen goýy suwuklygyň ýygnanmagy netijesinde dörän, howply bolmadyk kista şekilli emele gelmedir. Çiş görnüşli bu emele gelme ýumşak ýa-da gaty düzüme eýe bolup, bognuň dürli ýerlerinden peýda bolup bilýändir. Bu keselde ýaş tapawudy bolmaýar, şonuň üçin hem ulularda, hem çagalarda ýygy duş gelýändir.

Aýratynlygy

Gigroma köplenç ýagdaýlarda goşar bognuň, dyz, daban bogunlarynyň töwereginde, örän seýrek halatlarda kelle beýnisinde döräp bilýändir. Kelläniň ýeňse böleginde ýerleşmegi has howply bolup, bu ýagdaý ölüme getirip bilýändir.

 
( 13 Ses Berme )

Elektrik togy bilen şikeslenme köplenç halatlarda, durmuşda ulanylýan elektrik togunyň ýokary güýçlenmesiniň (naprýaženiýe) ýa-da ýyldyrymyň adam bedeniniň dokumalaryna täsir etmeginiň netijesinde ýüze çykýar. Işde elektrik enjamlary bilen işlenende iş howpsuzlygynyň düzgünlerini berjaý etmezlik hem elektrik togunyň urmagynyň giňden ýaýran sebäbi bolýar. Şundan başga-da, önümçilikde näsaz elektrik enjamy ýa-da durmuş maksatly islendik abzallar hem-de üzülen ýokary woltly liniýalar hem agyr elektrik şikeslenmeleriň çeşmesi bolup bilýändir. Elektrik togunyň täsir ediş derejesi gönüden-göni elektrik toguň güýjüne we onuň güýçlenmesine, şol sanda hem adamyň saglyk ýagdaýyna, elektrik toguň bedene degiş usulyna hem-de ilkinji kömegiň özwagtynda berilmegine baglydyr.

 
SAGLYK.INFO-nyň TÄZE EMBLEMASY
Sosial aragatnaşyk

GÖZLEG
SES BERME
Siz göwreliligiň öňüni alyş serişdeleri barada ýeterlik habarlymy?
 
Bize goşul!
BILDIRIŞ

DG we AS Kitaby

Maşgala Saglygy Kitaby

Sorag-jogap bukjasy

Sorag ibermezden öň
HÖKMAN OKA


Sorag-jogap süzgüji
Soňky teswirler
  • Kerim 28.06.2016 19:26
    Ayallaryñ uzak ömriniñ sebäbi olaryñ ayaly yok.

    Dowamy...

     
  • Nury 28.06.2016 02:03
    Dogri bellap gechyarsiniz! Menin hem pikrimche bu makala we Saglyk her kimin oz pikirini paylashmak ...

    Dowamy...

     
  • Myşşy. 27.06.2016 22:31
    Ýaşlykda ýigitleriň dostlary, gyzlaryň joralary bolmasa, olar özlerini ýekebara duýýarlar. Dürli ...

    Dowamy...

     
  • hm 27.06.2016 04:16
    Bolup gordunmai

    Dowamy...

     
  • Synçy 27.06.2016 03:39
    Minnetdar. Gowy dushundirdiniz.

    Dowamy...

Şu wagt kim bagly
We have 82 guests online