Bellik

Saýtymyzyň baş sahypasynda orfografik ýalňyşlar bar bolsa, ýalňyşlary mouse kömegi bilen saýlap, Shift+Enter basyp, Administratora habar bermegiňizi Sizden haýyş edýäris.


Baş sahypa
Banner
( 4 Ses Berme )

International Planned Parenthood (IPPF) guramasy dürli ýaşdaky adamlara olaryň seksual we önelgelik saglygyna degişli maglumatlary, hyzmatlary elýeter edýan gurama. Bu guramanyň esasy maksady adamlara ylmy taýdan dogry maglumatlara esaslanyp özleri, maşgala agzalary üçin dogry çözgüdi saýlap bilmeklerine ýardam bermekdir.

IPPF "Abort barada bilim nähili berilmeli?" atly mugallymlar, ýaş adamlar bilen iş alyp barýan terbiýeçiler üçin niýetlenen gollanmany işläp düzdi Bu gollanmada ýaş adamlaryň abort barada öwrenmeli bilimi, maglumatlary barada gürrüň alnyp barylýar. Gollanmada maglumatlary dürli ýaşda bolan ýaşlar üçin adaptirläp hödürlemegiň netijeli usullary görkezilýär. Maglumatlaryň we gürrüňdeşlikleriň diňleýjileriň medeniýetine, aň-düşünjesine gorä uýtgedilip, ýerlikli berilmegi ündelýär.

 
( 10 Ses Berme )

Şu hepde Gyrgyzystanyň ozalky Müftisi Çubak ajy Jalilow ikinji aýalynyň bardygyny aýan edip, birnäçe mahaldan soň aýdanlaryny ret etdi. Gyrgyzystanda ikaýallylyk we köpaýallylyk jenaýat hasaplanýar we gadagan edilen.

Müftiniň çykyşy Gyrgyzystanyň graždan jemgyýetinde güýçli seslenme döretdi. Graždan aktiwistler, raýatlar, guramalar bu çykyşa närazylyk bildirdiler. Gyrgyzystanyň zenanlar forumy Kurak Prezidente we bütin halka ýüzlenip ýazan hatynda köpaýallylygyň Gyrgyzystanyň jemgyýetine ýetirip biljek oňaýsyz we zyýanly täsirini anyk faktlar bilen delillendirdi.

 
( 8 Ses Berme )

Kerlik – bu eşitmek ukybynyň doly ýa-da bölekleýin (gulagy agyrlyk, eşidişiň peselmegi) peselmegidir. Bu ýagdaýdan ilatyň 5%-e golaýy ejir çekýändir. Bu keselde adam düýbünden eşitmeýär ýa-da eşidişiň pesligi sebäpli sözleri aýyl-saýyl edip bilmeýär. Şol sebäpli hem adam başga adamlar bilen sözleşip bilmeýär we onuň beýleki adamlar bilen gatnaşygy kynlaşýar.

Eşidişiň peselmeginiň sebäpleri

 
( 13 Ses Berme )

Jigim 2-3 ýyl mundan ozal iňlis dili kursuna gatnap başlady. Özem şeýle höwesekdi. 1-nji kursdan geçip bilmän täzeden okady. Ikinji gezek zordan geçdi. 2-nji kursy ýarysynda goýbolsun etdi. Nämemiş, näçe okasa-da kellesine girenokmyş. Höwesi bar, emma dil öwrenmäge ukyby ýokmuş. Biz oňa näçe islese goldaw bermäge taýýar, emma onuň iňlis dilini gowy öwrenip biljegine ynamy ýok.

Öwrenilen ejizlik näme?

Öwrenilen ejizlik (learned helplessness) – bu adamda birnäçe şowsuzlykdan ýa-da oňa başgalaryň ynamsyzlygyndan soň döreýän umytsyzlykdyr. Munuň üstüni açan alym M. Seligmanyň aýtmagyna görä, adam islendik zatda yzly-yzyna şowsuzlyga uçrandan soňra şowlulyga we işleriniň netijesiniň özüne bagly bolup biljegine ynamyny doly ýitirse ol ejizlemegi öwrenýär. Bu bolsa uzagyndan depressiýa ýaly uly näsaglyklara ýol açýar.

 
( 7 Ses Berme )

MAŞGALADAKY AÝAL-GYZLARA GARŞY ZORLUGYŇ EWOLÝUSIÝASY

 
( 4 Ses Berme )

Ýaňy-ýakynda ene bolan Maýa gürrüň berýär: – "Birinji dogumdan soň aýal maşgalaň öňünde gaty kän kynçylyklar döreýär. Olaryň biri hem bäbegi iýmitlendirmek, ýagny, emdirmek. Çagam emip başlandan soň göwsümiň emzikleri jaýyrlyp, ýara bolup başlady. Her gezek emdirjek bolsam çydap bolmaýan agyrylar biýnjalyk edip başlady. Öýdäkilere "özüni oňarmaýan" ýaly görünmejek bolup, utanyp ilkibaşda aýtmajak boldum. Emma agyrylar galmandy. Göwsümde gaty emele gelmeler we çişler döräp başlady. Gijelerine beden gyzgynym 38-den geçýärdi. Üstesine-de, bäbegimiň içi geçip başlady. Indi men gorkup başladym. Öýdäkiler bilen maslahat edip, lukmana ýüz tutmaly boldum. Lukman meni süýt mäzleriniň ultrases barlagyna ýollady. Barlaglaryň netijesi boýunça mende mastitiň abssedirlenen görnüşi anyklanyldy. Sada dilde aýdaňda, süýt mäzlerinde iriňli ojak emele gelipdir. "Siz irräk ýüz tutan bolsaňyz bular ýaly ýagdaý ýüze çykmazdy. Ol ojagy operatiw ýol bilen aýyrmaly bolarys" – diýip lukman aýtdy. Men öz-özümi şu ýagdaýa eltenime gaty gowy düşünýädim. Utanjymdan hassa bolanyma ökündim".

 
( 10 Ses Berme )

2005-nji ýylda men 9-njy klasdadym. Biz klasyň oglan-gyzlary bolup anatomiýaň jyns organlaryna niýetlenen sapagyna garaşýardyk. Emma oňa gezek gelende mugallym ol temaň üstünden böküp, yzyndaka geçdi – utandy. Şeýle sebӓplerden mende bu güne çenli jynsy bilimsizlik bar.

Birnӓçe ýyl geçeninden soň meniň jora mugallymym kellesini ýaýkap, uly klasdaky erkek okuwçylarynyň aýdyp berenlerini meň bilen paýlaşdy. Kiçi şӓherçeleriň 14-16 ýaşly türkmen oglanlary jynsy gatnaşykda tejribeli bolmak üçin we türkmen gyzlaryna "toýa çenli garaşmaly" diýip ӧwredilýӓndigi üçin, tenini satýan aýallara gidýӓn ekenler. Olaryň birnӓçesine bolsa jynsy aragatnaşyk arkaly geçýӓn keseller ýokuşypdyr. Sebӓbi prezerwatiwden ýa-da ony nähili ulanmalydygyndan habarsyz ekenler.

 
( 8 Ses Berme )

Meni Türkmenistana degişli bolan ýönekey statistiki maglumatlaryň, sanlaryň döwlete, ministriliklere degişli saýtlarda elýeterli bolmazylygy gaty utandyrýar, aladalandyrýar we gynandyrýar. Sanlar ýönekeý statistika maglumatyndan başlap (ilat sany), ilatyň saglygyna degişli statistiki sanlary öz içine alýar (meselem çaga, ene ölümi, AIW (WIÇ) ýokançly näsaglar, rak keselliler).

Ata-babalarymyzyň "aýbyny ýaşyran aýňalmaz" diýen pähimi bar. Şu pähime eýerip başlamagymyz zerur. Şu döwürde sanlaryň aýan edilmezligi ýurduň ösüşini bökdäp, jemgyýetdäki ösüş baradaky düşünjeleriň kütelmegine getirýär. Biziň statistika maglumatlaryna, sanlara goýýan hormatymyz, medeniýetimiz örän pes. Hatda daşary ýurtda okap ýören türkmenistanly ýaşlaryň hem aglaba böleginiň "statistika näme gerek?" diýip, sosial ulgamlarda teswir galdyrýanlary az däl. Bilimli, okuwly ýaşlar we spesialister jemgyýetimiz baradaky gürrüňdeşliklerde sanlardan ugur almaýarlar.

 
( 15 Ses Berme )

Goňşymyzyň gyzy 5 ýyl halaşyp durmuşa çykdy. Daşyndan göräýmäge durmuşy gül ýaly. Köp gyzlaryňam onuň bagtyna gözleri gidýär. Emma ol indi ejelerine islän wagty gelip bilenok. Diňe adaty Nokia telefon ulanýar. Her bir etjek zadyny ýoldaşyndan ýa gaýynlaryndan sorap etmeli. Men onuň ejelerine gelende "Çykmankamam maňa diýenini etdirýärdi, indi hasam beter gysyp saklaýar. Gabanmak, goramak gowudyram welin, her bir zadyň çägi bolmaly dälmi?" diýip, zeýreneni eşitdim.

Jemgyýetimizde söýgi we maşgala gatnaşyklarynda bir tarapyň (esasanam oglan tarapyň) agalyk etmegi seýrek gabat gelmeýär. Iň gynandyryjy ýerem muny adamlaň bolmaly zat hökmünde kabul etmesi. Köpler muny bolmaly zat hökmünde kabul etselerem köpleriň durmuşy ýa söýgi gatnaşyklary haýsam bolsa bir tarapyň çäkden çykmagy sebäpli bozulýar.

 
( 10 Ses Berme )

Toslama: Prezerwatiw çylşyrymly zat

Maşgala gurmagy meýilleşdirýän käbir ýaşlar prezerwatiw sypyp, zenanyň jynshanasynda we ýatgysynda ýitirim bolup bilýär we ony aýyrmak üçin operasiýa etmek gerek bolýar diýip ynanýarlar.

Fakt: Barlaglar jynsy gatnaşygyň dowamynda prezerwatiwiň ýyrtylmasynyň ýa-da sypmasynyň örän seýrek duş gelýändigini belleýärler (diňe 2%). Bu bolsa diňe prezerwatiw nädogry ulanylanda ýüze çykýar. Prezerwatiw çykarlanda sypmagynyň öňüni almak üçin prezerwatiwiň ýokarsyndan ujydy berk saklamaly. Eger saý-sebäp bilen sypaýsa-da, prezerwatiw zenanyň jynshanasyndan aňryk gitmeýär. Ony bolsa operasiýasyz aňsatlyk bilen aýryp bolýar. Erkek prezerwatiwiň ýyrtylanyny ýa-da sypanyny aňan badyna ýoldaşyna habar bermeli. Şonda zenan eger islese, göwreliligiň gaýragoýulmasyz öňüni alyş gerdejiklerini (postinor, eskapel) kabul etmek arkaly çaga galmagynyň öňüni alyp biler.

 
SAGLYK.INFO-nyň TÄZE EMBLEMASY
Sosial aragatnaşyk

GÖZLEG
SES BERME
Mekdeplerde psihologlar üçin iş orunlaryň bolmagy gerekmi?
 
Bize goşul!
BILDIRIŞ

DG we AS Kitaby

Maşgala Saglygy Kitaby

Sorag-jogap bukjasy

Sorag ibermezden öň
HÖKMAN OKA


Sorag-jogap süzgüji
Soňky teswirler
  • betje 17.12.2017 21:57
    Bizingkiler gyrdyrmysa indi doly adam hasaplananoklar. Mekdepde, mashgalada chigit yaly bilim berilenok ...

    Dowamy...

     
  • Yash gelin 17.12.2017 13:09
    way-ey, biza abortyn zyyany bardyr oydemizok. Mashgalada Iislenilyan gowreliligi meyilleshdirmek uchin ...

    Dowamy...

     
  • Jahyl 16.12.2017 14:46
    Awtor makalanyz uchin minnetdar. Jynsy gatnashyk barada ondan- mundan eshidenim bolaymasa biilyan ...

    Dowamy...

     
  • okyjy 16.12.2017 14:16
    Unashdan garnyny doyuranynky hezil-dunyan aladasy topugyna chenli. Name, garny doka bela yok diyilenida!

    Dowamy...

     
  • nasag 16.12.2017 13:48
    Kim name name hasap etsede peydaly sohbetdeshlik.Sizin saytynyzdan okap, habarlashyp Hindistana gidip ...

    Dowamy...

Şu wagt kim bagly
We have 96 guests online